AES Logo

1. Nüfus Dinamikleri

Nüfusun Tarihsel Değişimi

İnsanlık tarihinde üç büyük sıçrama yaşanmıştır:

  • Alet icadı (~1 milyon yıl önce)
  • Tarım Devrimi (Neolitik Dönem, ~10 bin yıl önce)
  • Sanayi Devrimi (18–19. yy)

Nüfus Artış Hızı

Doğum ve ölüm oranları arasındaki farktır. Günümüzde gelişmekte olan ülkelerde hızlı, gelişmiş ülkelerde düşüktür.

Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler

Doğal Faktörler

İklim, yer şekilleri, su kaynakları, toprak, bitki örtüsü, doğal afetler

Beşerî ve Ekonomik Faktörler

Tarım, sanayi, ulaşım, turizm, göç, nüfus politikaları

Göç

İnsanların doğal, ekonomik, sosyal, siyasi nedenlerle yer değiştirmesidir.

  • Beyin göçü
  • Zorunlu göç
  • Dış göç

Demografik Dönüşüm Modeli

5 aşamalıdır. Doğum ve ölüm oranlarının değişimiyle nüfus artışının evrimini açıklar.

1. Aşama

Yüksek doğum – yüksek ölüm (sanayi öncesi)

2. Aşama

Yüksek doğum – düşen ölüm (sanayileşme başlangıcı)

3. Aşama

Düşen doğum – düşük ölüm (nüfus artışı yavaşlar)

4. Aşama

Düşük doğum – düşük ölüm (sanayi sonrası)

5. Aşama

Çok düşük doğum – ölüm oranı nispeten yüksek (nüfus azalır)

Nüfus Piramitleri

Ülkenin yaş ve cinsiyet yapısını gösterir.

  • Gelişmiş ülkelerde dar tabanlı (genç nüfus az)
  • Gelişmekte olanlarda geniş tabanlıdır

Nüfus Politikaları

  • Nüfus artışını azaltma
  • Nüfus artışını artırma
  • Ülke içi dağılımı düzenleme
  • Göç politikaları

2. Ekonomik Faaliyetleri Etkileyen Faktörler

Doğal Faktörler

Coğrafi Konum

Ülkelerin ticaret yollarına yakınlığı, denizlere kıyısı olması ekonomik faaliyetleri etkiler.

İklim

Tarım, turizm ve enerji üretimi gibi sektörleri doğrudan etkiler.

Topoğrafya

Yer şekilleri tarım, ulaşım ve yerleşmeyi belirler.

Su Kaynakları

Tarım, sanayi ve enerji üretimi için temel kaynaktır.

Toprak Özellikleri

Tarımsal verimliliği ve arazi kullanımını belirler.

Bitki Örtüsü

Tarım, hayvancılık ve orman ürünleri sektörlerini etkiler.

Madenler

Sanayi ve enerji üretiminin temel hammaddelerini sağlar.

Beşerî Faktörler

Nüfus Miktarı

İş gücü arzını ve tüketici pazarını belirler.

Eğitim Düzeyi

Nitelikli iş gücü ve teknolojik gelişmişlik seviyesini etkiler.

İş Gücü

Ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilmesi için temel unsurdur.

Sermaye

Yatırımlar ve ekonomik büyüme için gereklidir.

Teknoloji

Üretim verimliliğini ve rekabet gücünü artırır.

Ulaşım Sistemleri

Ürünlerin pazara ulaşmasını ve ticaret hacmini belirler.

Devlet Politikaları

Teşvikler, vergiler, yatırım destekleri ile ekonomiyi yönlendirir.