Harita okuryazarlığı, koordinat sistemi, harita çeşitleri, dağılış yöntemleri, CBS ve uzaktan algılama
Harita: Dünya'nın tamamının veya bir bölümünün, belirli bir ölçek dahilinde küçültülerek kuş bakışı görünümle düzlem üzerine çizilmesidir.
Harita Olma Şartları: Kuş bakışı olması, ölçek kullanılması, düzlem üzerine çizilmesi.
Kroki: Ölçeği olmayan, kaba taslak çizimdir; uzunluk ve alan hesaplanamaz.
Haritanın konusu ve yerini belirtir.
Küçültme oranı; harita üzerindeki uzunluk ile gerçek uzunluk arasındaki ilişki.
Kuzey yönünü gösterir.
Haritada kullanılan renk ve sembollerin anlamlarını açıklar.
Paralel ve meridyenlerle enlem-boylam değerleri.
Haritanın sınırlarını belirler.
Enlem (Paralel): Ekvator'a olan açısal uzaklık (Kuzey-Güney).
Boylam (Meridyen): Başlangıç meridyenine olan açısal uzaklık (Doğu-Batı).
Koordinatlar derece (°), dakika (′), saniye (″) ile ifade edilir.
GPS ile konum belirlemede enlem, boylam ve yükselti kullanılır.
Örnek Koordinat: 41° 00′ 45″ K, 28° 58′ 30″ D (İstanbul'un yaklaşık koordinatları)
Fiziki, siyasi, atlas, duvar haritaları.
Belirli bir konuyu (iklim, nüfus, ekonomi, jeoloji, toprak vb.) gösterir.
Alanların renk/desenle gösterimi, yoğunluk belirtmez.
Örn: Dünya kömür yatakları, toprak türleriİdari sınırlara göre sayısal verilerin renk tonlarıyla gösterimi.
Örn: Nüfus yoğunluğu, tarım üretimiEş değer çizgilerle sürekli veri gösterimi.
Örn: Nüfus yoğunluğu, ürün verimiAletle ölçülen değerlerin eş çizgilerle gösterimi.
Örn: İzoterm (sıcaklık), izobar (basınç), izohips (yükselti)Noktalarla yoğunluk gösterimi.
Örn: Nüfus dağılışı, hastalık vakalarıVeri büyüklüğüne göre boyutlandırılmış semboller.
Örn: Sulama alanları, üretim miktarıHareket yönü ve miktarını gösterir.
Örn: Göç yolları, ticaret akışı, balık göçüAlanların veri değerine göre boyutlandırılması.
Örn: İl nüfusu, GSYİHYeşil (alçak) → Sarı → Turuncu → Kahverengi (yüksek), mavi tonları (derinlik).
Aynı yükseltideki noktaları birleştiren çizgiler.
Üç boyutlu maketle gösterim.
İzohips Özellikleri: İç içe kapalı eğrilerdir. Sık aralıklıysa eğim fazladır; seyrekse eğim azdır. Tepe noktasında en küçük daireyi oluşturur.
Mutlak Konum: 36°-42° Kuzey enlemleri, 26°-45° Doğu boylamları arasında. Orta kuşakta, dört mevsim belirgin.
Göreceli Konum: Asya ve Avrupa'yı birleştiren, boğazlara sahip, enerji koridoru, komşuları ve denizleriyle stratejik.
Türkiye'nin deniz yetki alanları.
Türkiye'nin hava sahası ve uzay hâkimiyeti.
Türkiye'nin Komşuları: Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan (Nahçıvan), İran, Irak, Suriye.
Çevresindeki Denizler: Akdeniz, Ege Denizi, Karadeniz, Marmara Denizi.
Veri toplama, depolama, analiz ve haritalama yapan bilgisayar tabanlı sistem.
Bileşenleri: Kullanıcı, Veri, Donanım, Yazılım, Yöntem.
Uydu ve hava araçlarıyla Dünya'dan veri toplama.
Uydular, yer kontrol istasyonları ve alıcılar ile konum, hız ve zaman belirleme.
Kullanım alanları: Navigasyon, takip, harita yapımı, arama-kurtarma, bilimsel araştırmalar.
CBS'nin Kullanım Alanları: Şehir planlama, çevre analizi, afet yönetimi, tarım, ulaşım, pazarlama, ormancılık.